1. ГОСТ РФ 15.011-96 «Система разработки и постановки продукции на производство» сәйкес түйе сүтіне негізделген арнайы тамақтануға арналған өнімдерді өндіру бөлігінде патенттік іздеу жүргізу;

2. ҚР және КО нормативтік құжаттамасына сәйкес арнайы мақсаттағы жоғары ақуызды балмұздақ желісін өндіруге арналған негізгі шикізат ингредиенті ретінде түйе сүтінің сапасы мен қауіпсіздігіне зерттеу жүргізу (ҚР СТ 166-2015 «Өңдеуге арналған түйе сүті. Техникалық шарттар»; КО ТР 021/2011 «Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі туралы»; КО ТР 027/2012 «Арнайы тамақтану өнімдерінің жекелеген түрлерінің, оның ішінде диеталық емдік және диеталық профилактикалық тамақтанудың қауіпсіздігі туралы». ТР КО 033/2013 «Сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігі туралы»);

3. ГОСТ РФ 31457-2012 31457—2012 «Мороженое молочное, сливочное и пломбир. Технические условия» сәйкес белгілі бір физика-химиялық қасиеттері бар жоғары ақуызды жұмсақ балмұздақ өндіру технологиясын анықтау (фризерден шығатын балмұздақ кем дегенде 30%);

4. ГОСТ РФ 55577-2013 «Продукты пищевые специализированные и функциональные. Информация об отличительных признаках и эффективности» өнімнің энергетикалық құндылығының кемінде 20% – ы ақуызбен қамтамасыз етіледі);

5. -18 °С температурада 6 айдан аспайтын сақтау мүмкіндігін ескере отырып, дайын өнімді сақтау мерзімдерін зерттеу және КО ТР 021/2011 және КО ТР 027/2012 сәйкес белгілі бір сақтау шарттары кезінде белгіленген жарамдылық мерзімінің соңында дайын өнімнің органолептикалық, физика-химиялық және микробиологиялық қасиеттерін анықтау;

6. Дайын өнімнің тағамдық құндылығын (макронутриенттік құрамы мен энергетикалық құндылығы бойынша) және дайын өнімнің ақуыз құрамдас бөлігінің биологиялық құндылығын – жоғары ақуызды балмұздақты (өнімнің аминқышқылдық құрамы бойынша – 9 маңызды амин қышқылдарын) зерттеу;

7. Әзірленетін өнімге техникалық құжаттаманың (ТУ және ТИ) жобасын әзірлеу және Қазақстан Республикасының аумағында саланың жұмыс істеп тұрған кәсіпорны жағдайында оны өндірудің экономикалық тиімділігін есептеу;

8. Дайын өнімді таяу елдерге экспорттау мүмкіндігімен ҚР-да арнайы мақсаттағы жоғары ақуызды балмұздақ өндірісін масштабтау мақсатында елдегі қолда бар ресурстарды және ел өңірлеріндегі климаттың өзгеру үрдісін ескере отырып, ҚР-да түйе шаруашылығын дамыту әлеуетін бағалау.

Перспективалы сегменттердің бірі-баламалы шикізаттан жасалған балмұздақ, бұл сүт өнімдеріне аллергиясы бар тұтынушылардың көбеюіне байланысты, сиыр сүтіне балама ретінде әртүрлі жануарлардың сүтін, атап айтқанда ешкі, түйе сүтін пайдалануды жөн. Осыған сүйене отырып, балалардың өсуі мен дамуын, ересек халықтың қалыпты өмірі мен өнімділігін қолдау үшін түйе сүтіне негізделген жаңа жоғары ақуызды балмұздақ жасау үшін сүйікті балмұздақтың рецептурасын оңтайландыру қажет болды.

2023 күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша «Фитофарм 2023» XXIV Халықаралық конгресінде (25-27 мамыр, 2023 ж., Санкт-Петербург) ғылыми конференцияда постерлік баяндама жасалып, алынған мәліметтер «Prospects for using camel milk as an alternative to cow and goat milk» басылымына енгізілді (Ғылым және білім. -2023.- No2-3 (71). -Б.3-10).

2024 күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша Applied Food Biotechnology журналында мақала жарияланды (Citescore рейтингі 2023 процентиль Agricultural and Biological Sciences (Food Science) – 53)

Жоба агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту және ауыл шаруашылығы өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы қолданбалы зерттеулерге жатады, осыған байланысты жобаны іске асырудың мынадай нысандары және оның нәтижелері көзделген: – Қазақстан Республикасының халқы-әзірленетін өнімнің әлеуетті тұтынушылары арасында сауалнама нысанында жоба нәтижелерін таныстыру. Мақсатты аудитория (МА) – мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалар; студенттер; елдің ересек халқы; – ғылыми конференцияларда, оның ішінде халықаралық конференцияларда презентациялар түрінде жоба нәтижелерін танымал ету-кемінде 3 презентация (жыл сайын 2023, 2024, 2025 жылдары); – көрмелерде жоба нәтижелерін таныстыру – жоба шеңберінде әзірленген өнімдердің кемінде 2 тұсаукесері (2024, 2025) МA – тұтынушылар, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар мен шағын бизнес өкілдері; -Web of Science дерекқорында импакт-фактор бойынша алғашқы үш квартилдің журналдарында кемінде 2 (екі) мақала жариялау немесе Scopus дерекқорында дәйексөз процентилімен кемінде 50 мақала жариялау; МA-халықаралық ғылыми қоғамдастық; – жоба нәтижелерін одан әрі масштабтау үшін нақты сапалық қасиеттері бар жоғары ақуызды балмұздақ желісін өндіруге арналған түйе сүтіне негізделген көп компонентті қоспаның математикалық моделін дайындау. МA-жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар мен шағын бизнес өкілдері; – әзірленетін арнайы мақсаттағы балмұздаққа арналған техникалық құжаттама жобаларын әзірлеу – техникалық шарттар (ТШ) және технологиялық нұсқаулықтар (ТН); -ГОСТ РФ 15.011 – 96 «Система разработки и постановки продукции на производство», сәйкес түйе сүтіне негізделген арнайы тағам өнімдерін өндіруге қатысты патенттік зерттеулер туралы есеп, оның негізінде қазақстандық немесе еуразиялық ЗҚН (зияткерлік қызметтің нәтижесі) алынатын болады – алынған түйе сүтіне негізделген жоғары ақуызды балмұздақ өндіруге арналған көп компонентті қоспа кемінде 1 патенті патенттік бюро. Жобаны іске асыру нәтижесінде күтілетін ғылыми және әлеуметтік-экономикалық тиімділік жоғары ақуызды балмұздақтың арнайы мақсаттағы ғылыми негізделген желісін алу болып табылады, бұл жақын арада елдегі түйе шаруашылығының дамуына әкеледі; орта мерзімді перспективада бұл халықты жоғары сапалы сүт өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз ету тұрғысынан елдегі азық-түлік қауіпсіздігі мәселесін шешеді; және ұзақ мерзімді перспективада бұл жоғары сапалы сүт өнімдерімен салауатты өмір салтын қалыптастыру және халықтың өмір сүру сапасын арттыру. Жобадан күтілетін нәтижелері қолданыстағы сүт өнеркәсібі кәсіпорындары арасында жоғары практикалық маңыздылыққа және сұранысқа ие болады. Жобаның күтілетін нәтижелерінің практикалық маңыздылығы климаттың жылынуы жағдайында Қазақстан Республикасында түйе шаруашылығын дамытудың алғышарттарына және тағам өнеркәсібін әлемде бәсекеге қабілетті жаңа деңгейге шығару перспективаларына негізделген. Күтілетін нәтижелері қазіргі уақытта бастапқы деңгейде тұрған және шикізат өндірушілер мен сүт өңдеу кәсіпорындары арасындағы нашар дамыған логистикалық байланыстармен шектелген түйе сүтіне негізделген өнім ассортиментін кеңейтуге мүмкіндік береді. Елімізде түйе шаруашылығы табысты дамып келе жатқандығын ескере отырып, болашақта Қазақстан Республикасының жұмыс істеп тұрған өнеркәсіп кәсіпорындарында, сондай-ақ тез тамақтанатын мейрамханалар, көше саудагерлері желісінде жоғары ақуызды балмұздақ өндірудің әзірленген технологияларына сұранысты күтуге болады және т. б. мұндай тәсіл түйе сүтіне жоғары сұранысқа ие мамандандырылған азық-түлік өнімдерін өндіру үшін тұрақты сұранысты қамтамасыз етеді. ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібінде қысқа және ұзақ мерзімді перспективада қосымша жұмыс орындарын ашатын ел халқы. Жобаның күтілетін нәтижелерінің маңыздылығы әзірленген өнімді жақын елдерге экспорттау мүмкіндігімен байланысты. Осы жоба шеңберінде алынған нәтежиелер тағам өнеркәсібінде, атап айтқанда түйе сүтін арнайы және функционалдық тамақтану рецептурасының құрамында және түйе сүті мен одан жасалған өнімдер негізінде биологиялық белсенді заттарды әзірлеу кезінде фармацевтикалық мақсаттарда пайдалану бойынша болашақ зерттеулер үшін негіз болады.

Енгізу дәрежесі: жоқ

1. Orazov A., Nadtochii L., Ryskaliyeva B., Maksot A., Ayupnabiyeva A. Prospects for using camel milk as an alternative to cow and goat milk // Science and education. -2023. -№ 3 (72), -Pp. 3-11

2. Orazov A., Abbasbeigi S., Koishiyeva Zh., Nadtochii L. Assessment of milk-based high protein products as ingredients of low-fat ice creams // Applied Food Biotechnology, 2024, 11(1), e34

• АР19175509 жобасы бойынша 2025 жылы сатып алуға жоспарланатын тауарлардың,жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің тізбесі
• 10.10.2025 ж. АР19175509 жобасы бойынша тауарлар жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі