Нәтижеге қол жеткізу үшін дәйекті орындауды талап ететін төмендегі және өзара байланысты міндеттерді шешу жолымен ғылыми-эксперименттік зерттеулер жүргізілетін болады:

Линда тұқымының жас қаздарының етіне өсіру технологиясын қарқындату бойынша:

– Линда тұқымының қаздарының эксперименттік топтарын құру және биологиялық белсенді заттар қосылған азық қоспасын дайындау;

– азықтың химиялық құрамын зерттеу;

– әр түрлі жыныстық және жас топтарындағы қаздарға арналған жем қоспаларының рецептураларын жасау;

– қаздарды өсіру технологиясын қарқындатудың ең оңтайлы әдістерін анықтау;

– қаздардың өсуі мен дамуын, сақталуын, өнімді көрсеткіштерін зерттеу;

– тәжірибелік қаздардың ағзасындағы қоректік заттардың қорытылуын анықтау;

– зерттелетін қаздардың гематологиялық көрсеткіштерін зерттеу;

– қаздардың ет өнімділігін зерттеу;

– органолептикалық бағалау жүргізу және қаз етінің морфологиялық, химиялық құрамын зерттеу;

– Батыс Қазақстан облысы жағдайында қаздарды өсіруді қарқындатудың экономикалық тиімділігін есептеу.

Медео тұқымының жас үйректерінің етін өсіру технологиясын қарқындату бойынша:

– Медео тұқымының үйректерінің эксперименттік топтарын құру және биологиялық белсенді заттар қосылған азық қоспасын дайындау;

– азықтың химиялық құрамын зерттеу;

– әр түрлі жыныстық жас топтарындағы үйректерге арналған жем қоспаларының рецептураларын жасау;

– үйрек өсіру технологиясын интенсификациялаудың ең оңтайлы әдістерін анықтау;

– сынақ үйректерінің өсуі мен дамуын, сақталуын, өнімді көрсеткіштерін зерттеу;

– сынақ үйректерінің ағзасындағы қоректік заттардың диеталардың қорытылуын зерттеу;

– сынақ үйректерінің гематологиялық көрсеткіштерін зерттеу;

– сынақ үйректерінің ет өнімділігін зерттеу;

– органолептикалық бағалау жүргізу және үйрек етінің морфологиялық, химиялық құрамын зерттеу;

– Батыс Қазақстан облысы жағдайында үйрек өсіруді қарқындатудың экономикалық тиімділігін есептеу.

Қазақстанның батыс өңірі жағдайында алғаш рет суда жүзетін құстардың мяса өндіруді қарқындатудың тиімді технологиясы әзірленетін болады, Линда қаздары мен Медео үйректерінің өнімді, биологиялық – физиологиялық қасиеттерін, гематологиялық көрсеткіштерін зерттеу бойынша зерттеулер жүргізілетін болады. Сондай-ақ, жем қоспаларының формулалары әзірленеді және теңдестірілген тамақтану рационы жасалады.

Жобаның практикалық маңыздылығы мынада: жүргізілген зерттеулер ет құс шаруашылығы ет өнімдерін өндірудің жоғары тиімділігі үшін ет өндірісін қарқындатудың технологиялық әдістерін әзірлеуге және Қазақстандағы саланың кірістілігі мен бәсекеге қабілеттілігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді.

Зерттеу нәтижелері:

Батыс Қазақстан облысында суда жүзетін құстарды азықтандыру және ұстау шарттары зерттелді.

Қойылған міндеттерді орындау үшін әрқайсысында 100 бастан тұратын бақылау (І, n=50/50) және тәжірибелік (ІІ, n=50/50; ІІІ, n=50/50) топтары құрылды. Құстар тірі салмағы мен жалпы дамуы бойынша аналогтық топ әдісімен таңдалды. Күнделікті үйректердің тірі салмағы 47,6-дан 52,4 г-ға дейін болды, 7 күндік барлық топтардың үйректерінің тірі салмағындағы айырмашылықтар шамалы болды және орташа есеппен 216,7 г құрады.

Концентрацияланған жемнің негізгі түрлерінен (соя, арпа, бидай, қара бидай, бұршақ, бидай кебегі) сынамалар алынып, дәнді жемнің азықтық құндылығына талдау жүргізілді. Зерттеу нәтижелері астық жемінде, атап айтқанда сояда, арпада, бидайда, қара бидайда, бұршақта метаболикалық энергия мөлшері 9,8-ден 13,2 МДж-ға дейін өзгергенін және сәйкесінше 13,2; 11,0; 10,2; 9,8 және 10,5 МДж құрағанын көрсетті.

Жемшөптің химиялық құрамының нәтижелері бойынша үйректердің сынақ топтарын азықтандыруына арналған қоспалардың теңдестірілген формулалары жасалды. Барлық топтардағы құстардың эксперименттік топтарын азықтандыру екі фазалық кезеңмен жүзеге асырылды: 1 – 14 және 15 – 49 күн.

ІІІ тәжірибелік топтың жас жануарларының рационындағы шикі ақуыздың мөлшері І бақылау және ІІ тәжірибелік топтың құрдастарынан тиісінше 7,3 және 15,2% – ға жоғары болды. Өсудің келесі кезеңдерінде (15 күннен бастап) рационға ақуыз-витаминді-минералды концентраты, әр түрлі мөлшердегі ақуыз қоспасы және минералды композициялық қоспалар қосылды.

Өндірістік тәжірибелер нәтижесінде жас үйректердің зерттелетін топтарындағы тірі массаның динамикасы туралы алынған мәліметтер раицонға әр түрлі жемшөп қоспаларын қосу құстардың өнімділігіне оң әсер ететіндігін көрсетеді.

Линда тұқымды қаздар мен Медео үйректерінің эксперименттік топтары құрылады;

Биологиялық белсенді заттар қосылған азық қоспалары жасалады;

Азықтың химиялық құрамы зерттелетін болады;

Әр түрлі жыныстық жас топтарындағы суда жүзетін құстарға арналған жем қоспаларының формулалары әзірленетін болады;

Қаздарды өсіру технологиясын қарқындатудың ең оңтайлы әдістері айқындалатын болады;

Сынақ құстарының өсуі мен дамуы, сақталуы, өнімді көрсеткіштері зерттелетін болады;

Қаздар мен үйректердің организмінде қоректік заттардың қорытылуы зерттелетін болады;

Зерттелетін қаздар мен үйректердің гематологиялық көрсеткіштері зерттеледі;

Сынақ топтарының қаздары мен үйректерінің ет өнімділігі зерттеледі;

Органолептикалық бағалау жүргізіледі және еттің морфологиялық, химиялық құрамы зерттеледі;

Батыс Қазақстан облысы жағдайында қаздар мен үйректерді өсіруді қарқындатудың экономикалық тиімділігі есептелетін болады.

Жобаны іске асыру қорытындылары бойынша іске асырудың бүкіл кезеңінде жобаның ғылыми бағыты бойынша рецензияланатын, Web of Science базасының Science Citation Index Expanded индекстелетін және (немесе) Scopus базасында Citescore бойынша кемінде 35 (отыз бес) және (немесе) процентилі бар кемінде 2 (екі) мақала және (немесе) шолулар жарияланатын болады. Ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялауға арналған Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті басылымдарының тізбесіне ұсынған рецензияланатын шетелдік немесе отандық басылымда кемінде 1 (бір) мақала немесе шолу.

1 (бір) монография шығару жоспарлануда. Монография түпнұсқа ғылыми жұмысты ұсынады және жоба шеңберінде өз зерттеулерінің нәтижелерін жалпылауға негізделген.

Жобаны іске асыру шеңберінде мынадай ғылыми-техникалық, конструкторлық құжаттамалар алынатын болады:

– 1 (бір) әдістемелік ұсыныс әзірленетін болады.

Зерттеу нәтижесі бойынша өндіріске енгізілетін болады және қол жеткізілген экономикалық тиімділікті көрсете отырып, 1 (бір) енгізу актісімен және енгізу жөніндегі ұсыныммен расталатын болады.

Енгізу дәрежесі:

Зерттеу нәтижелері тікелей әлеуетті тұтынушылар, ғалымдар қауымдастығы және жалпы жұртшылық арасында таратылады, халықаралық конференцияларда баяндамалар жасалынады, мақалалар жарияланады, ұсыныстар шығарылады.

Жобаны іске асыру құс шаруашылығы ет өнімдерін (қаз және үйрек еті) өндіру көлемін ұлғайтуға, құс етін жан басына шаққанда тұтынуды ұлғайтуға, қосымша жұмыс орындарын құруға, әртүрлі меншік нысанындағы агроқұрылымдарда мамандар мен персоналдың құзыреттілігін арттыруға ықпал ететін болады. Ғылыми зерттеулердің нәтижелері құс шаруашылығы ет өнімдерін өндіру көлемін арттыруға мүмкіндік береді, және әлеуметтік әсер етеді.

1. Нугманова А.Е. СОСТОЯНИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ УТКОВОДСТВА В ЗАПАДНО – КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ / Нугманова А.Е., Махимова Ж.Н., Сенгалиев Е.М., Батыргалиев Е.А. // «Білім және ғылым» Жәңгір хан атындағы аграрлық –техникалық университетінің ғылым практикалық журналы, 2023. №3-2 (72),2 -бөлім-С.-322. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/72/85 / DOI 10.52578/2305-9397-2023-3-2-322-333.

• 2025 жылы ғылыми зерттеулерге сатып алу жоспарланған тауарлардың, жұмыстардың және қызметтердің тізбесі
• 08.07.2025 ж. АР19579335 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 02.12.2025 ж. АР19579335 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі