Жоба / бағдарлама тақырыбының атауы:
BR21882180 «Климаттың өзгермелі жағдайында Қазақстан өсімдіктерінің медицина және ветеринария үшін перспективті ресурстық базасын сақтау және дамыту бағдарламасын әзірлеу» тақырыбының бөлімшесі «Батыс Қазақстан жағдайында жусан негізіндегі кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда антимикробты, антипаразитті белсенділігі мен қасиеттерін зерттеу»

Негізгі ақпарат

Жоба / бағдарлама тақырыбының атауы: BR21882180 «Климаттың өзгермелі жағдайында Қазақстан өсімдіктерінің медицина және ветеринария үшін перспективті ресурстық базасын сақтау және дамыту бағдарламасын әзірлеу» тақырыбының бөлімшесі «Батыс Қазақстан жағдайында жусан негізіндегі кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда антимикробты, антипаразитті белсенділігі мен қасиеттерін зерттеу»

Өтінім берілген ғылымды дамытудың басым бағытының атауы: Табиғи ресурстарды, жануарлар мен өсімдіктер әлемін ұтымды пайдалану, экология;.

Зерттеудің мамандандырылған ғылыми бағытының атауы: Жануарлар мен өсімдіктер әлемін сақтау және ұтымды пайдалану.

Жобаның/бағдарламаның ғылыми жетекшісі: Терлецкая Нина Владимировна, биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор. Бөлімшесінің жетекшісі: Кармалиев Рашид Сагитович, ветеринария ғылымдарының докторы, қауымдастырылған профессор.

Іске асыру кезеңі, оның ұзақтығы айларда. 01.09.2023-31.12.2025 ж., ұзақтығы 28 ай.

Қаржыландырудың жалпы көлемі және жылдар бойынша: 47 000, 0 мың тг,

2023 – 10 000,0 мың тг;

2024 – 15 000,0 мың тг;

2025 – 22 000,0 мың тг.

Зерттеу, әзірлеу немесе жобалау нысандары: Ащы жусан, итошаған, Үлкен сүйелшөп, шәйқурай, ауылшаруашылық және зертханалық жануарлар.

Жобаның / бағдарламаның мақсаты: Батыс Қазақстан жағдайында ветеринарияда жусан негізіндегі кешенді өсімдік препаратының және басқа да өсімдіктердің микробқа қарсы, паразиттерге қарсы белсенділігі мен қасиеттерін зерттеу

Жобаның / бағдарламаның міндеттері

1.Батыс Қазақстан жағдайында кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда микробқа қарсы белсенділігін зерттеу.

2.Батыс Қазақстан жағдайында кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда антгельминтикалық белсенділігін зерттеу.

3.Кешенді өсімдік препараттың жануарлар ағзасының клиникалық, гематологиялық және биохимиялық көрсеткіштеріне әсерін зерттеу (клиникалық, гематологиялық, биохимиялық зерттеулер);

4.Кешенді өсімдік препараттың жануарлар иммунитеттің спецификалық емес факторларына әсерін зерттеу (гуморальды және жасушалық иммунитет факторлары);

5. Кешенді өсімдік препараттың кейбір токсикологиялық (кумуляция, LD50) және аллергиялық қасиеттерін зерттеу.

Алынған нәтижелер мен жаңалығы

Есепті кезеңде жүргізілген зерттеулер нәтижесінде: №1 және №2 кешенді өсімдік препаратының микробқа қарсы және жараларды емдейтін қасиеттері бар екендігі анықталды. Оларды қолданғаннан кейін жануарлар денесінің жалпы клиникалық параметрлері қалыпты шектерде болады. Жануарлар қанының гематологиялық және биохимиялық көрсеткіштері №1 кешенді өсімдік препаратын қолданғаннан кейін 17 тәулікке және №2 кешенді өсімдік препаратын 19 тәулікке енгізіледі. №1 және №2 кешенді өсімдік препараты мониезияға қарсы антельмтикалық қасиетке ие (moniezia spp.) және қойдың ас қорыту жолдарының стронгилиті (Strongylata spp.) in vivo сыни сынақта ауызша қолданғанда. Гематологиялық (гемоглобин, эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер, гемотокрит, тромбокрит) және биохимиялық (жалпы ақуыз, альбуминдер, α –, β-, γ –глобулиндер) №1 және №2 кешенді өсімдік препараттарын ауызша енгізу кезінде қой қанының көрсеткіштері 1 – 21 тәуліктен кейін физиологиялық норма, патологиялық өзгерістер шегінде болды жануарлардың қаны байқалмады.

Жаңалық: химиялық антибиотиктерді Бактерияға қарсы және паразиттерге қарсы әсері бар өсімдік препараттарымен алмастыру.

Есепті кезеңде жүргізілген зерттеулер нәтижесінде: №1 және №2 кешенді өсімдік препараттардың микробқа қарсы және жараларды емдейтін қасиеттері бар екендігі анықталды. Оларды қолданғаннан кейін жануарлар денесінің жалпы клиникалық параметрлері қалыпты шектерде болды. Жануарлар қанының гематологиялық және биохимиялық көрсеткіштері №1 кешенді өсімдік препаратын қолданғаннан кейін – 17 тәулікте және №2 кешенді өсімдік препаратта – 19 тәулікте қалпына келді. №1 және №2 кешенді өсімдік препараты in vivo сыни сынақта ішке қолданғанда мониезияға (moniezia spp.) және қойдың ас қорыту жолдарының стронгиляттары (Strongylata spp.) қарсы антельмтикалық қасиетке ие. Гематологиялық (гемоглобин, эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер, гемотокрит, тромбокрит) және биохимиялық (жалпы ақуыз, альбуминдер, α –, β-, γ –глобулиндер) қой қанының көрсеткіштері №1 және №2 кешенді өсімдік препараттарын ішке енгізу кезінде 1 – 21 тәуліктен кейін физиологиялық нормада болды, патологиялық өзгерістер байқалмады.

Жаңалық: химиялық антибиотиктерді бактерияға қарсы және паразиттерге қарсы әсері бар өсімдік препараттарымен алмастыру.

Күтілетін нәтижелер

1. Батыс Қазақстан жағдайында кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда микробқа қарсы белсендігі зерттелетін болады.

2. Батыс Қазақстан жағдайында кешенді өсімдік препараттың ветеринарияда антгельминттік белсенділігі зерттелетін болады.

3. Кешенді өсімдік препараттың жануарлар организмінің клиникалық, гематологиялық, биохимиялық көрсеткіштеріне (клиникалық, гематологиялық, биохимиялық зерттеулер) әсері зерттелетін болады;

4. Кешенді өсімдік препараттың жануарлар иммунитеттің спецификалық емес факторларына (гуморальды және жасушалық иммунитет факторлары)әсері зерттеледі;

5. Кешенді өсімдік препараттың кейбір токсикологиялық (кумуляция, LD50) және аллергиялық қасиеттері зерттеледі.

Енгізу дәрежесі: Жоқ

Жоба аясында жарияланған жұмыстардың тізімі

Кармалиев Р. С., Ертлеуова Б.О., Нуржанова Ф. Х., Сидихов Б. М. Оценка антимикробных свойств лекарственных растений для разработки комплексного растительного препарата // Ғылым және білім. 2024. № 1-1 (74) С. 28-40

DOI 10.52578/2305-9397-2024-1-1-28-40

Кармалиев Р. С., Нуржанова Ф. Х., Сидихов Б. М. Ертлеуова Б.О., Терлецкая Н. В. Кешенді өсімдік препаратының антигельминтикалық тиімділігін салыстырмалы бағалау // Ғылым және білім. 2025. Т. 1, № 1-1 (74) С. 141-153. DOI 10.52578/2305-9397-2025-1-1-143-153.

📚 Loading…