1. Батыс Қазақстан облысының далалық, шөлейтті және жартылай шөлейт аймақтарында иксод кенелерінің таралуы мен түрлік құрамын зерделеу. Ірі қара малда кездесетін кенелер түрге дейін анықталады. Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында алдын алу шараларын әзірлеу үшін қажетті кенелердің таралуы анықталады.

2. Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында ірі қара малдың кенелермен зақымдануының маусымдық динамикасын белгілеу. ПТР әдісімен пироплазмидтермен иксодидтердің инвазиялануын анықтау. Профилактикалық іс-шараларды әзірлеу үшін қажетті маусымдық динамика, ірі қара малдағы кенелердің көптігі индексі және пироплазмидтермен иксодидтердің инвазиясы анықталады.

3. Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында ірі қара малдың иксодидтермен зақымдануының жасқа байланысты динамикасын және олардың жас құрылымын (личинка-нимфа – имаго) ескере отырып, жануарлар денесінде таралуын айқындау. Ірі қара малдың иксодидтермен зақымдануының жас ерекшелігіне байланысты динамикасы, жануарлар денесінде иксодидтердің таралуы және профилактикалық іс-шараларды әзірлеу үшін қажетті Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында иксодидтердің жалпы қоры белгіленетін болады.

4. Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарындағы ірі қара малдың пироплазмидозы бойынша эпизоотиялық жағдайды зерделеу. Алдын алу шараларын әзірлеу үшін қажетті қан жағындылары мен ПТР зерттеу әдістерімен ірі қара малдың пироплазмидтермен инвазиясының кеңдігі және олардың түрлері анықталатын болады.

5. Батыс Қазақстан облысының әртүрлі аймақтарындағы ірі қара малдағы пироплазмидоздың барысы мен симптомдарын анықтау. Алдын алу шараларын әзірлеу үшін қажетті аурудың барысы мен белгілері анықталады.

6. ПТР әдісін қолдана отырып, Батыс Қазақстан облысының әртүрлі аймақтарында ірі қара малдың пироплазмидоздарының маусымдық және жас ерекшелігі динамикасын белгілеу. Профилактикалық іс-шараларды әзірлеу үшін қажетті ірі қара малдың пироплазмидоздарының маусымдық және жас ерекшелігі бойынша динамикасын анықтау.

7. Пироплазмидозға қарсы препараттардың тиімділігін анықтау. ПТР қолдану арқылы антипироплазмидозды препараттардың тиімділігі белгіленеді, сондай-ақ профилактикалық шараларды әзірлеу үшін қажетті ірі қара малдың патогенетикалық терапиясына арналған кешен жасалады.

8. Иксодидтерге қарсы қолданылатын акарицидтердің тиімділігін зерттеу. Профилактикалық іс-шараларды әзірлеу үшін қажетті in vitro және in vivo әдістерімен акарицидтердің тиімділігі анықталады.

Ірі қара малдың кенелермен ластануының маусымдық динамикасы тоқсан сайын (қыста, көктемде, жазда және күзде) жануарларды зерттеумен, ал Жас ерекшелігі бойынша – әр түрлі жас топтарын зерттеумен анықталды: бір жасқа дейін, 1-3 жас, 4-5 жас, 6 жас және одан жоғары. Өсімдіктерден кенелерді жинау “жалаушада”жүзеге асырылды. Ірі қара малдан кенелерді жинау 100 мм3 сыйымдылығы бар банкаларға пинцетпен жүргізілді. Батыс Қазақстан облысының дала, шөлейт және шөлді аймақтарында ірі қара малды кенелердің бес тұқымы мен он түріне жататын Ixodidae тұқымдасының кенелері зақымдалған. Ең көп жұқтыру көктем мен жазда 100-ден 90% – ға дейін байқалады. Жануарлардың ең үлкен зақымдануы дала аймағында, ал ең азы шөлде тіркелген. Кездесу индексі орташа есеппен 55% құрады, ең үлкен көптік индекс H. detritum – 59,3±12,1, ал ең кішісі – I. ricinus – 3,5±1,0 дана/бас. Бір жасқа дейінгі және 1 жастан 3 жасқа дейінгі жас жануарлар ең көп зардап шекті, көптік индексі сәйкесінше 216,2 – 252,4 дана/бас құрады. Ірі қара малдағы личинкалар мен нимфалар иксодид жануарлардың денесінің алдыңғы бөлігіне – бас пен иыққа, ал имаго – алдыңғы аяқтар, кеуде, іш және шап аймағына бекітілді.

Жаңалық: пироплазмидозды емдеудің және алдын алудың ұтымды схемасын, сондай-ақ иксод кенелерімен күресу әдістерін әзірлеу.

1 Батыс Қазақстан облысының далалық, шөлейтті және жартылай шөлейтті аймақтарында ірі қара малда иксод кенелерінің таралуы мен түрлік құрамы айқындалатын болады

2 Маусымдық динамика, ірі қара малдағы кенелердің көптігі индексі және ПТР әдісімен иксодидті пироплазмидтермен инвазиялануы анықталатын болады.

3 Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында ірі қара малдың иксодидтермен зақымдануының жас ерекшелігіне байланысты динамикасы, жас құрылымын (личинка – нимфа – имаго) ескере отырып, жануарлар денесінде иксодидтердің таралуы және иксодидтердің жалпы қоры анықталатын болады.

4 Батыс Қазақстан облысының әртүрлі табиғи аймақтарында қан жағындылары мен ПТР зерттеу әдістерімен ірі қара малдың пироплазмидтермен инвазиясының экстенсивтілігі және олардың түрлері айқындалатын болады.

5 Батыс Қазақстан облысының әртүрлі аймақтарында ірі қара малдың пироплазмидозының өту ағымының сипаты мен белгілері белгіленеді

6 ПТР әдісін пайдалана отырып, Батыс Қазақстан облысының әртүрлі аймақтарында ірі қара малдың пироплазмидоздарының маусымдық және жас динамикасы белгіленеді.

7 Батыс Қазақстан облысының далалық, шөлейтті және жартылай шөлейт аймақтарында мекендейтін ірі қара малдың пироплазмидозына қарсы қолданылатын препараттардың тиімділігіне ПТР әдісін қолдана отырып, салыстырмалы баға берілетін болады.

8. Иксод кенелеріне қарсы in vitro және in vivo әдістерімен қолданылатын акарицидтердің тиімділігі белгіленеді

9 Батыс Қазақстан облысында ірі қара малдың пироплазмидоздары мен иксодидоздарының алдын алу бойынша ұтымды схема әзірленеді және ұсынымдар дайындалады.

10. Жоба шеңберінде Web of Science базасының Science Citation Index Expanded индекстелетін және (немесе) Scopus базасында кемінде 50 (елу) citescore бойынша процентилі бар рецензияланатын ғылыми басылымдарда 2 мақала және КОКСНВО ұсынған рецензияланатын шетелдік немесе отандық басылымда 1 мақала жарияланатын болады.

Енгізу дәрежесі: Жоқ

Кармалиев Р.С., Сидихов Б.М., Усенов Ж.Т., Нуржанова Ф.Х., Майканов Н.С., Арисов М.В., Сенгалиев Е.М. Иксодиды крупного рогатого скота в Западно-Казахстанской области, видовой состав и распространение // Наука и образование» Научно-практический журнал Западно-Казахстанского аграрно-технического университета имени Жангир хана Уральск. 2024. Т.1. № 3-1 (76), С. 41-54. DOI 10.52578/2305-9397-2024-3-1-41-54

• 2025 жылы ғылыми зерттеулерге сатып алу жоспарланған тауарлардың, жұмыстардың және қызметтердің тізбесі
• 05.01.2025 жылғы AP23487588 жобасы бойынша бірлесіп қаржыландыру есебінен тауарлар, жұмыстар және қызметтер тізбесі
• 04.08.2025 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 15.08.2025 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 21.11.2025 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 02.12.2025 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 15.12.2025 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлар жұмыстар мен қызметтердің нақтыланған тізбесі
• 05.01.2026 ж. АР23487588 жобасы бойынша тауарлар,жұмыстар және қызметтер тізбесі